سیمناد به گزارش سیمناد، بیش از سه سال از زمان معرفی چتبات هوش مصنوعی «چتجیپیتی» میگذرد که باعث شکلگیری موج تولید گسترده هوش مصنوعی شد و خیلی سریع همچون آتشی فراگیر گسترش یافت. پس از عرضه این چتبات توسط شرکت «اوپنایآی» نسل کاملاً تازهای از دستیاران هوش مصنوعی مانند «جمینای» کوپایلت» و «الکسا پلاس» پدیدار شدند.
به نقل از اسلشگیر، این تهدیدها که مواردی مانند نقض حریم خصوصی، انتشار اطلاعات غلط، چاپلوسی و تشویق رفتارهای پرخطر را در بر میگیرند، بهخوبی ثبت و مستند شدهاند. یک مقاله پژوهشی از دانشگاه «امآیتی» در میانه سال ۲۰۲۵ بحث گستردهای را برانگیخت. این مقاله این پرسش را مطرح کرد که آیا چتجیپیتی ما را کمهوش میکند. این مقاله بهطور گسترده بررسی شد و مفهومی به نام «بدهی شناختی» مرتبط با استفاده از چتبات شرکت اوپنایآی را ثبت کرد.
متخصصان امآیتی سه گروه را مأمور نوشتن مقاله کردند. یکی از آنها تنها به ذخایر ذهنی خود تکیه داشت، اما دو گروه دیگر برای همان کار از جستوجوی وب و چتجیپیتی استفاده کردند. فعالیت مغز با بهرهگیری از نوار مغزی برای ارزیابی اتصالهای عصبی اندازهگیری شد. شرکتکنندگان گروه چتجیپیتی در طول آزمایشها کمترین میزان اتصال را نشان دادند که نشانه توان شناختی پایینتر است و اغلب با ضعف بیشتر در یادآوری حافظه ارتباط دارد. متخصصان بیان کردند: در بازه چهار ماهه، کاربران مدل زبانی بزرگ بهطور پیوسته عملکرد ضعیفتری در سطوح عصبی، زبانی و رفتاری داشتند. استفاده از مدلهای زبانی بزرگ مستلزم پرداخت هزینه شناختی است.
این تنها یافته از این دست نیست و احتمالاً آخرین مورد هم نخواهد بود. پژوهشی که در مجله Medical Research Archive منتشر شد، به این نتیجه رسید که وابستگی بیش از اندازه به فناوریهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی میتواند مهارتهای شناختی ضروری را تضعیف کند. افزون بر این، این پژوهش تأکید کرد که برای حفظ تواناییهای شناختی طبیعی باید تعادلی میان تلاش انسان و ماشین برقرار شود. «برایان استون»دانشیار روانشناسی شناختی در «دانشگاه ایالتی بویزی» نوشت: چالش، اصطکاک و تلاش ذهنی برای انجام کار شناختی، یادگیری، به خاطر سپردن و تقویت ارتباطات مغزی بسیار مهم هستند. به نظر میرسد راحتی عاملی تکرارشونده است که علیه مهارتهای شناختی عمل میکند، اما این آسیبها الزاماً همگانی نیستند.
یک پژوهشگر مقطع دکتری در دهلی که در حوزه یادگیری و آموزش زبان تخصص دارد، گفت: گاهی احساس میکنم بدون هوش مصنوعی ناتوان هستم. انگیزه خلاقیت خود را از دست دادهام.
این پژوهشگر پیش از دفاع از پایاننامه خود در یکی از دانشگاههای برتر هند افشا کرد که فناوریهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی ۶۰ درصد از حجم کاری او را، بهویژه در مدیریت دادههای تجربی، کاهش دادهاند. این پژوهشگر نگفت که آیا چتجیپیتی واقعاً به توانایی او در یادگیری یا پردازش اطلاعات آسیب رسانده است یا نه، اما خاطرنشان کرد که سهولت و گستره دانشی که این چتبات ارائه میدهد، او را بهشدت وابسته کرده است.
آنها اشاره کردند که دسترسی رایگان به نسخههای پولی فناوریهای هوش مصنوعی به لطف شناسههایشان، انگیزه بیشتری برای آزمایش عوامل هوش مصنوعی ایجاد کرده است. دانشجوی دیگری که تمایلی به فاش شدن نامش نداشت، گفت که تمام دانشجویان کلاسش برای انجام تکالیف از چتجیپیتی استفاده میکنند و این موضوع تا جایی پیش رفته که مدیریت ناچار به صدور اخطاریهای درباره عدم پذیرش محتوای تولیدشده توسط چتجیپیتی شده است. این دانشجو که در مقطع کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی تحصیل میکند، گفت: من یک بار از چتجیپیتی استفاده کردم و اکنون کار کردن بدون آن بسیار دشوار است.
پژوهش «دانشگاه لنکستر» نشان داده است که استفاده از رباتهای هوش مصنوعی مانند چتجیپیتی و جمینای تأثیر قابل توجهی بر نتایج یادگیری و میزان مشارکت دانشجویان نداشته است، اما این پژوهش به جنبه منفی دیگری نیز اشاره کرد مبنی بر اینکه اگر چتباتها در روند یادگیری دانشجویان ادغام شوند، وابستگی بیش از حد به آنها برای جستوجوی اطلاعات میتواند آنها را از مطالب درسی واقعی که توسط متخصصان انسانی آموزش داده میشود، دور کند. همچنین، این گزارش تأکید کرد که کیفیت تعامل عامل مهم دیگری است، زیرا درک عمومی و بازخورد شخصیسازیشده همراه با راهنمایی و توضیح یک متخصص انسانی، نسبت به تعاملات پرریسک با یک چتبات هوش مصنوعی برتری دارد.
