شاید فرزندتان در درس ریاضی چندان علاقهای نشان ندهد، اما بتواند در بازی ماینکرفت دنیایی پیچیده بسازد. شاید درباره دایناسورها اطلاعات زیادی داشته باشد یا در ویرایش فیلم و کار با ابزارهای دیجیتال از شما ماهرتر باشد. این مهارتها، هرچند ممکن است در برنامه درسی مدرسه جایی نداشته باشند، بخشی از تواناییها و علایق او هستند. یک پیشنهاد ساده برای والدین این است: هفتهای یک بار از فرزندتان بخواهید چیزی به شما یاد بدهد؛ کاری که شاید فقط پنج دقیقه زمان ببرد، اما فرصت خوبی برای شناختن دنیای کودک و تقویت احساس توانمندی او فراهم کند.
چرا این تجربه برای کودک اهمیت دارد؟
کودکان بیشتر اوقات در جایگاه یادگیرنده قرار دارند. معلم به آنها آموزش میدهد، والدین اشتباهاتشان را اصلاح میکنند و دیگران درباره عملکردشان نظر میدهند. اما وقتی از کودک میخواهیم موضوعی را به ما آموزش دهد، نقشها تغییر میکنند. این بار اوست که دانستههایش را توضیح میدهد، برای انتقال آنها تلاش میکند و میبیند که تجربه و مهارتش برای فرد دیگری ارزشمند است. الکس اندرسونکال، روانشناس ، معتقد است این تجربه بهویژه برای کودکانی که در محیط مدرسه با دشواریهایی روبهرو هستند، میتواند مفید باشد. کودک در چنین موقعیتی فرصتی پیدا میکند تا تواناییهای خود را در زمینهای متفاوت نشان دهد. از طرف دیگر، توضیح دادن یک موضوع برای فردی دیگر، به مرتبکردن دانستهها و عمیقتر شدن یادگیری خودش نیز کمک میکند.
چطور این فرصت را ایجاد کنیم؟
برای شروع نیازی به برنامهریزی یا اختصاص زمان جداگانه نیست. وقتی فرزندتان نقاشی میکشد، بازی میکند، با وسیلهای کار میکند یا درباره موضوعی که تازه یاد گرفته با هیجان حرف میزند، میتوانید بپرسید: «میتوانی این کار را به من یاد بدهی؟» یا «چطور این کار را انجام دادی؟» مهم است که علاقه شما واقعی باشد. لازم نیست برای تشویق کودک بیش از اندازه هیجانزده شوید یا هر کاری را که انجام میدهد تحسین کنید. گاهی یک سؤال دقیق و گوشدادن باحوصله، بیشتر از تعریفهای کلی به او احساس ارزشمندی میدهد.
در این چند دقیقه، تلاش کنید نقش شاگرد را حفظ کنید. حرفش را قطع نکنید، مدام اشتباهاتش را اصلاح نکنید و عجله نداشته باشید روش خودتان را به او نشان دهید. حتی اگر توضیحاتش کامل نیست، اجازه دهید حرفش را تمام کند و در صورت نیاز، با پرسشهای ساده به ادامه توضیح کمک کنید.
این تجربه قرار نیست جای آموزش مدرسه یا مسئولیتهای تربیتی والدین را بگیرد. فرصتی است تا کودک در خانه هم دیده شود؛ آن هم از زاویه تواناییهایی که شاید در نمرهها و کارنامههایش بازتابی نداشته باشند.
گاهی بهترین راه شناختن دنیای فرزندمان این است که چند دقیقه سکوت کنیم، سؤال بپرسیم و اجازه بدهیم او به ما چیزی یاد بدهد.
*منبع: اقتباس و بازنویسی از مطلب «The 5-Minute Habit That Can Bring You Closer to Your Kid» نوشته آنجلا هاوپت، منتشرشده در مجله تایم، ۱ سپتامبر ۲۰۲۶.*